Tiêu chuẩn sơn vạch kẻ đường là những quy định kỹ thuật về màu sắc, kích thước và hình dáng của các vạch sơn trên đường nhằm đảm bảo an toàn giao thông và hướng dẫn người lái xe trong quá trình lưu thông. Những tiêu chuẩn này quy định chi tiết về vật liệu, phương pháp thi công và nghiệm thu để vạch sơn có độ bền, độ phản quang phù hợp, giúp phân làn, giới hạn tốc độ và cảnh báo các nguy hiểm trên đường. Bài viết sẽ làm rõ hơn các tiêu chuẩn quan trọng này theo quy định hiện hành, từ đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng đúng chuẩn trong thi công vạch kẻ đường.
1. Tiêu chuẩn vạch kẻ đường là gì?
Tiêu chuẩn vạch kẻ đường là bộ quy tắc về kích thước, màu sắc, loại hình và chất liệu được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia TCVN 8787:2018. Mục tiêu của bộ tiêu chuẩn này là hướng dẫn, điều khiển giao thông, đảm bảo an toàn và hiệu quả thông xe cho các phương tiện.
Tiêu chuẩn tập trung vào các thông số như màu sắc sơn (trắng, vàng, đen), độ phát sáng, độ phản quang, khả năng chứa hạt thủy tinh, độ bám dính, độ mài mòn và các chỉ tiêu kỹ thuật khác của màng sơn. Tiêu chuẩn không quy định cụ thể về chiều rộng hay chiều cao của vạch kẻ đường.
Bộ tiêu chuẩn sơn vạch kẻ đường hệ dung môi TCVN 8787:2018 được biên soạn bởi Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải, thay thế cho TCVN 8787:2011. Bộ tiêu chuẩn này bao gồm yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử, được Bộ Giao thông Vận tải, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, giúp các đơn vị thi công áp dụng chính xác và thống nhất trên toàn quốc.
Vạch kẻ đường tuân thủ quy chuẩn về màu sắc
2. Quy định chung về vạch kẻ đường
Để đảm bảo an toàn và sự đồng bộ trên hệ thống đường bộ, vạch kẻ đường phải tuân thủ các tiêu chuẩn pháp lý. Tại Việt Nam, Bộ Giao thông Vận tải quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 41:2019/BGTVT với các yêu cầu chính gồm:
- Mục đích sử dụng: Vạch kẻ đường được sử dụng nhằm mục tiêu hướng dẫn và điều khiển giao thông; góp phần nâng cao an toàn giao thông và khả năng thông xe trên hệ thống đường bộ.
- Tính năng:
- Vạch kẻ đường có thể sử dụng độc lập hoặc kết hợp với biển báo hiệu hoặc đèn tín hiệu giao thông.
- Vạch kẻ đường gồm các loại vạch, chữ viết hoặc hình vẽ được đặt trên mặt đường, thành vỉa hè hoặc các công trình giao thông khác, nhằm quy định trật tự giao thông, khổ giới hạn của các công trình giao thông, hoặc hướng đi của làn đường xe chạy.
- Phạm vi áp dụng: Toàn bộ mạng lưới đường bộ Việt Nam (đường cao tốc, quốc lộ, đường tỉnh, đường huyện, đường xã, đường đô thị, đường chuyên dùng,…) theo quy định của QCVN 41:2019.
- Yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt:
- Vạch kẻ đường phải đảm bảo cho xe chạy trên đường thuận lợi, đảm bảo độ bám giữa lốp xe và mặt đường, không bị trơn trượt và không được cao quá 6mm so với mặt đường.
- Đối với đường cao tốc hoặc đường có tốc độ thiết kế ≥ 60 km/h hoặc có V85 từ 80 km/h trở lên, vạch kẻ đường phải sử dụng vật liệu phản quang.
- Vạch kẻ đường được phân loại theo nhiều tiêu chí như: vị trí (vạch dọc, vạch ngang, vạch khác), hình thức (liền nét, đứt nét), màu sắc (trắng, vàng) là các quy cách chi tiết nêu trong Phụ lục G của QCVN 41:2019.
- Nguyên tắc tuân thủ khi tham gia giao thông:
- Khi vạch kẻ đường được sử dụng độc lập, người tham gia giao thông phải tuân theo ý nghĩa của vạch đó.
- Khi vạch kẻ đường được sử dụng kết hợp với biển báo hiệu hoặc đèn tín hiệu thì người tham gia giao thông phải tuân theo thứ tự hiệu lực sau:
- Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông
- Hiệu lệnh của đèn tín hiệu
- Hiệu lệnh của biển báo hiệu
- Hiệu lệnh của vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường.
Vạch kẻ đường phải tuân thủ quy định pháp lý để đảm bảo an toàn giao thông
3. Tiêu chuẩn về màu sắc và kích thước
Để bảo đảm an toàn giao thông và tính đồng bộ, vạch kẻ đường phải tuân thủ đúng quy định về màu sắc và kích thước. Dưới đây là những yêu cầu cơ bản các đơn vị thi công cần lưu ý:
- Màu sắc: Vạch kẻ đường trên mặt bằng chủ yếu có màu trắng, trừ một số loại vạch được quy định riêng sẽ có màu vàng. Màu vàng thường dùng cho vạch phân chia hai chiều xe chạy ngược chiều hoặc vạch cảnh báo nguy cơ giao thông đặc biệt.
- Kích thước: Kích thước vạch kẻ đường được thiết kế phù hợp với loại tuyến đường, tốc độ phương tiện và lưu lượng giao thông.
Ví dụ: Tại tuyến đường ô tô cao tốc có thể sử dụng vạch liền nét với bề rộng khoảng 45cm, còn đường thường có thể dùng bề rộng khoảng 30cm. Đối với vạch đứt nét, chiều dài đoạn liền và khoảng trống giữa các đoạn thường dao động theo tỷ lệ 1:2 hoặc 1:3, với chiều dài đoạn liền từ khoảng 1m đến 3m và khoảng trống gấp 2 ‑ 3 lần để đảm bảo khả năng nhận diện.
- Độ phản quang: Vạch kẻ đường phải có lớp phản quang, giúp tài xế nhận biết rõ vạch trong điều kiện thiếu sáng hoặc ban đêm. Đặc biệt, các tuyến đường cao tốc và đường có tốc độ lớn cần đảm bảo vạch phản quang hiệu quả để nâng cao an toàn giao thông.
Vạch trắng phân làn cùng chiều, vạch vàng phân chia chiều đi ngược nhau
4. Yêu cầu kỹ thuật khi sơn vạch kẻ đường
Thi công vạch kẻ đường đòi hỏi phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn, độ bền và hiệu quả phản quang. Các yêu cầu này khác nhau tùy theo loại mặt đường, như ô tô hay sân bay.
4.1 Yêu cầu kỹ thuật đối với sơn mặt đường ô tô
Để đảm bảo an toàn giao thông và độ bền lâu dài, sơn vạch kẻ đường trên mặt đường ô tô phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt sau:
- Độ ổn định: Sơn không được có cục, gel hay hạt thô khi quan sát bằng mắt thường. Trong vòng 4 tuần kể từ ngày sản xuất, độ sa lắng của sơn phải đạt tiêu chuẩn tối thiểu để đảm bảo chất lượng.
- Độ mịn: Sơn phải được phân tán đều để tăng hiệu quả thi công và tuổi thọ của vạch. Một số thiết bị thi công yêu cầu độ mịn từ 75 - 90 µm để tránh tắc nghẽn trong quá trình phun.
- Độ nhớt: Sơn cần có độ nhớt từ 60 - 80 đơn vị Kreb, phù hợp với thi công bằng phương pháp phun, giúp màng sơn bám đều trên bề mặt đường và không bị chảy nhão.
- Màu sắc: Màng sơn sau khi khô phải đạt màu sắc chuẩn theo quy định TCVN 8787:2018. Tuân thủ màu sắc đảm bảo nhận biết vạch đường chính xác trong mọi điều kiện ánh sáng.
- Độ phát sáng: Sơn trắng phải có độ phát sáng ≥ 75%, sơn vàng ≥ 55%, hoặc ≥ 45% khi thử nghiệm tại hiện trường. Yếu tố này giúp tài xế dễ dàng nhận diện vạch trong điều kiện thiếu sáng hoặc ban đêm.
- Khả năng lưu giữ hạt thủy tinh: Tỷ lệ mất hạt thủy tinh trên bề mặt sơn không được vượt quá 10% sau khi thử nghiệm nhằm đảm bảo khả năng phản quang của vạch duy trì lâu dài.
- Thời gian khô: Sơn phải khô nhanh và không bị nhòe sau khi thi công. Thời gian khô tiêu chuẩn là ≤ 1 giờ với loại S, ≤ 30 phút loại N và ≤ 15 phút loại F.
- Độ bóng: Màng sơn sau khi khô phải có độ bóng ≤ 20 đơn vị theo TCVN 2101:2008. Độ bóng phù hợp giúp giảm phản xạ ánh sáng gây chói mắt cho người lái.
- Độ bền uốn: Màng sơn không được bong tróc hay đứt gẫy khi uốn trên tấm kim loại để đảm bảo sơn có độ đàn hồi tốt, chịu được biến dạng nhẹ của mặt đường.
- Độ bám dính: Tỷ lệ ô nguyên vẹn của sơn trắng ≥ 90% và sơn vàng ≥ 80% sau khi thử nghiệm. Khả năng bám dính tốt giúp vạch duy trì ổn định dưới tác động của xe cộ và thời tiết.
- Độ chống loang màu: Độ phát sáng của sơn không được giảm quá 3 đơn vị trên mặt bitum so với giá trị ban đầu. Tiêu chuẩn này đảm bảo màu sắc và hiệu quả phản quang bền lâu sau khi thi công.
- Độ bền va đập: Độ bền va đập của màng sơn cần đảm bảo không bị hư hại trước các tác động cơ học nhỏ, ví dụ như va chạm nhẹ từ vật thể rơi trên đường, qua đó duy trì tính nguyên vẹn và an toàn của vạch kẻ đường.
- Độ bền môi trường: Sơn phải chịu được dầu, muối, nước, kiềm và điều kiện thời tiết khắc nghiệt mà không giảm độ phát sáng quá 3 đơn vị. Yêu cầu này đảm bảo vạch đường bền bỉ theo thời gian và các điều kiện khí hậu khác nhau.
- Độ mài mòn và tuổi thọ: Sau hàng triệu lượt xe đi qua, diện tích vạch còn lại phải ≥ 90% và độ phát sáng vẫn đạt tiêu chuẩn, giúp vạch kẻ đường duy trì hiệu quả lâu dài và giảm chi phí bảo trì.
- Hệ số phản quang: Màng sơn phải đảm bảo phản quang ban ngày và ban đêm theo quy định kỹ thuật. Khả năng phản quang cao giúp tài xế nhận diện vạch đường rõ ràng trong mọi điều kiện ánh sáng.
Sơn vạch kẻ đường ô tô phải mịn, ổn định, phản quang tốt và chịu tác động cơ học
4.2 Yêu cầu kỹ thuật đối với sơn cho mặt đường sân bay
Sơn dùng trên mặt đường sân bay cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo vạch tín hiệu rõ ràng, bền bỉ dưới tác động cơ học mạnh và các điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Dưới đây là các tiêu chí kỹ thuật cơ bản mà sơn sân bay phải đáp ứng:
- Thành phần và chất lượng sơn: Sơn phải không chứa chì vượt mức cho phép, không chứa crom hóa trị 6 và có hàm lượng chất rắn phù hợp. Sơn phải đồng đều, mịn, không vón cục, không loang màu và không sinh vi sinh trong thùng trước khi khuấy.
- Độ ổn định và khả năng lưu giữ: Sơn cần giữ nguyên trạng thái đồng nhất khi vừa mở thùng và có thể dễ dàng khuấy đều bằng tay hoặc máy. Màng sơn sau khi thi công phải ổn định về màu sắc và kết cấu trong thời gian dài, kể cả sau một năm kể từ ngày sản xuất.
- Độ nhớt và khả năng thi công: Sơn phải có độ nhớt phù hợp để thi công bằng các thiết bị phun hoặc cọ, đảm bảo màng sơn bám đều trên bề mặt đường, giúp tạo vạch rõ ràng và hạn chế rò rỉ hoặc chảy nhão.
- Khả năng chống mài mòn và chịu nước: Màng sơn phải chịu được va chạm cơ học, mài mòn do phương tiện và không bị mềm hóa, phồng rộp hoặc mất dính khi tiếp xúc với nước. Sơn cần duy trì độ bền lâu dài trên bề mặt bê tông hoặc nhựa đường dưới tác động liên tục của phương tiện.
- Màu sắc và độ phản quang: Màu trắng cần đạt độ phản quang cao ≥ 85%, màu vàng và các màu khác phải phù hợp với tiêu chuẩn nhận diện. Khả năng phản quang giúp phi công dễ nhận biết vạch tín hiệu trong mọi điều kiện ánh sáng, kể cả ban đêm hoặc sương mù.
- Độ bền thời tiết và kháng rửa trôi: Sơn phải chịu được ánh sáng UV, mưa, sương muối, và các tác động môi trường khác mà không giảm chất lượng. Khả năng kháng rửa trôi tốt đảm bảo tuổi thọ của vạch kẻ đường, giảm tần suất bảo trì.
- Độ tương phản và ổn định hình học: Màng sơn cần duy trì độ tương phản cao với bề mặt nền và không bị biến dạng khi nhiệt độ thay đổi, nhằm giúp vạch đường sân bay luôn rõ ràng, an toàn cho mọi loại máy bay.
Sơn mặt đường sân bay cần phản quang cao, bền với thời tiết và chịu mài mòn cơ học
Tiêu chuẩn sơn vạch kẻ đường đóng vai trò quan trọng trong quá trình đảm bảo an toàn giao thông. Để tìm hiểu chi tiết hơn, bạn có thể tải tài liệu PDF hướng dẫn từ Nippon Paint dưới đây. Mọi thắc mắc hoặc tư vấn, vui lòng liên hệ hotline 1800 6111 để được hỗ trợ nhanh chóng.
>> Xem thêm bài viết: Sơn vạch đường
